Czujnik dymu i czadu: obowiązek, terminy i miejsce montażu

Biała czujka dymu na suficie korytarza przed drzwiami do sypialni

Obowiązek montażu czujnika dymu i czadu już istnieje, ale nie dla wszystkich od tego samego dnia. Lokale mieszkalne oddane do użytku po 23 grudnia 2024 r. muszą mieć czujkę dymu od początku użytkowania, pokoje i mieszkania wynajmowane w ramach usług hotelarskich od 30 czerwca 2026 r., a mieszkania i domy użytkowane wcześniej dostały czas do 1 stycznia 2030 r. Czujka tlenku węgla jest wymagana tam, gdzie spala się paliwo, z dwoma istotnymi wyjątkami.

Skąd wziął się obowiązek

Podstawą jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 2024 r., zmieniające rozporządzenie z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Ogłoszono je 22 listopada 2024 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1716, a weszło w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia, czyli 23 grudnia 2024 r. Ta data jest punktem odniesienia dla wszystkich terminów.

Nowy § 28a rozporządzenia stanowi dwie rzeczy:

  • Czujka dymu. Lokal mieszkalny oraz pomieszczenie lub jednostkę mieszkalną, w których świadczone są usługi hotelarskie, wyposaża się w co najmniej jedną autonomiczną czujkę dymu spełniającą wymagania Polskiej Normy dotyczącej takich czujek.
  • Czujka tlenku węgla. Pomieszczenie, w którym odbywa się spalanie paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wyposaża się w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla spełniającą wymagania odpowiedniej Polskiej Normy.

„Autonomiczna” oznacza urządzenie z własnym zasilaniem i własnym sygnalizatorem, które nie wymaga podłączenia do centrali ani do instalacji budynku.

Czujnik dymu i czadu: obowiązek w datach

Stan na listopad 2026 r., według przepisów przejściowych rozporządzenia (§ 2) i komunikatów Państwowej Straży Pożarnej:

Kogo dotyczyCo jest wymaganeOd kiedy
Lokale mieszkalne, które nie były użytkowane 23 grudnia 2024 r. (nowe, oddawane później)Czujka dymu; czujka tlenku węgla w pomieszczeniach ze spalaniem paliwaOd rozpoczęcia użytkowania
Pomieszczenia i jednostki mieszkalne z usługami hotelarskimi, użytkowane tak 23 grudnia 2024 r.Czujka dymu; czujka tlenku węgla w pomieszczeniach ze spalaniem paliwaOd 30 czerwca 2026 r. (obowiązuje)
Pomieszczenia ze spalaniem paliwa w lokalach użytkowych, użytkowane tak 23 grudnia 2024 r.Czujka tlenku węglaOd 30 czerwca 2026 r. (obowiązuje)
Lokale mieszkalne użytkowane jako mieszkalne 23 grudnia 2024 r.Czujka dymuOd 1 stycznia 2030 r.
Pomieszczenia ze spalaniem paliwa w takich lokalach mieszkalnychCzujka tlenku węglaOd 1 stycznia 2030 r.

Usługi hotelarskie Komenda Główna PSP opisuje jako krótkotrwałe, ogólnie dostępne wynajmowanie domów, mieszkań, pokoi i miejsc noclegowych. Uzasadnia też krótszy termin: w takich lokalach nocują osoby, które nie znają budynku ani jego zabezpieczeń. Jeśli wynajmujesz mieszkanie w Szczecinie na doby, termin dla ciebie minął 30 czerwca 2026 r.

Zwykłe mieszkanie, w którym mieszkasz sam albo które wynajmujesz na stałe jako lokal mieszkalny, mieści się w grupie z terminem 1 stycznia 2030 r., o ile było użytkowane przed 23 grudnia 2024 r. Jeżeli nie masz pewności, do której grupy należy twój lokal, rozstrzygnie to właściwa komenda PSP.

Wyjątki zapisane w rozporządzeniu

Kiedy czujka dymu nie jest wymagana

Obowiązku nie stosuje się tam, gdzie ochronę zapewnia już system sygnalizacji pożarowej albo stałe samoczynne urządzenie gaśnicze. Dotyczy to części hoteli i nowych budynków z rozbudowanymi instalacjami przeciwpożarowymi, rzadko zwykłych mieszkań.

Kiedy czujka tlenku węgla nie jest wymagana

Przepis nie obejmuje dwóch sytuacji: gdy spalanie odbywa się w urządzeniu z zamkniętą komorą spalania oraz gdy chodzi o zasilane gazem urządzenie do przygotowywania posiłków. W praktyce:

  • sama kuchenka gazowa nie rodzi obowiązku montażu czujki czadu,
  • kocioł gazowy z zamkniętą komorą spalania również nie,
  • gazowy podgrzewacz wody z otwartą komorą w łazience, a także kominek, piec kaflowy czy kocioł na paliwo stałe, jeśli nie mają zamkniętej komory spalania, już tak.

Brak obowiązku nie znaczy, że czujka jest zbędna. Komenda Główna PSP jako cel nowych przepisów podaje ograniczenie liczby ofiar pożarów i zatruć tlenkiem węgla, a czadu nie widać i nie czuć, więc bez czujnika nic nie ostrzeże domowników.

Mieszkanie w całości elektryczne

Jeśli w lokalu niczego się nie spala, wymóg dotyczący czujki tlenku węgla go nie obejmuje. Czujka dymu jest wymagana niezależnie od sposobu ogrzewania. Przy okazji: grzejniki elektryczne obciążają instalację inaczej niż reszta sprzętu, o czym piszemy w tekście o ogrzewaniu elektrycznym w mieszkaniu.

Gdzie zamontować czujkę dymu

Rozporządzenie nie wskazuje miejsca. Stanowi tylko, że autonomiczne czujki montuje się, konserwuje i eksploatuje zgodnie z instrukcjami producentów. Zalecenia co do lokalizacji publikuje PSP:

  • najlepsze miejsce to środek płaskiego sufitu,
  • przy suficie skośnym czujkę montuje się w obszarze do 90 cm od najwyższego punktu, mierząc w poziomie, z zachowaniem co najmniej 10 cm odstępu od górnej krawędzi czujki do sufitu,
  • w mieszkaniu czujka powinna znaleźć się w korytarzu, w bezpośrednim sąsiedztwie sypialni,
  • w lokalu wielopoziomowym co najmniej jedna czujka na każdym piętrze; w domu piętrowym dobrym miejscem jest hol przy schodach na parterze i druga czujka nad schodami wyżej,
  • sygnał powinien być słyszalny w całym mieszkaniu także przy zamkniętych drzwiach.

Przepis wymaga „co najmniej jednej” czujki. W większym mieszkaniu albo w domu jedna sztuka spełni wymóg formalny, ale nie obudzi nikogo za dwojgiem zamkniętych drzwi.

Gdzie zamontować czujkę czadu

Zalecenia PSP dla czujek tlenku węgla różnią się od tych dla dymu:

  • czujka powinna być w pomieszczeniu, w którym czad może powstać: w kotłowni, w łazience z gazowym podgrzewaczem wody, w pokoju z kominkiem,
  • raczej na ścianie niż na suficie, na wysokości wzroku stojącego człowieka, około 1,5–1,9 m od podłogi,
  • w odległości około 2 m (od 1 do 3 m) w linii poziomej od urządzenia, które może być źródłem tlenku węgla,
  • w sypialni w pobliżu łóżka, na wysokości 70–100 cm, czyli w strefie oddychania osoby leżącej,
  • jeśli w domu jest tylko jedna czujka, to w korytarzu przy sypialniach lub w samej sypialni, tak aby alarm było słychać w nocy.

Czujek tlenku węgla nie montuje się w martwych przestrzeniach, na przykład we wnęce zasłoniętej meblami lub zasłoną, ani przy oknach, drzwiach, kratkach wentylacyjnych i wentylatorach, gdzie dopływ świeżego powietrza zakłóca pomiar. Nie nadają się dla nich miejsca zakurzone, narażone na aerozole i chemię domową oraz pomieszczenia o dużej wilgotności. Kratki wentylacyjnej nie wolno czujką zasłaniać.

Czujka tlenku węgla nie wykrywa gazu ziemnego ani propanu-butanu i nie zastępuje czujki dymu. PSP zwraca uwagę, że poza urządzeniami wielodetektorowymi każde z tych zagrożeń wymaga osobnego czujnika. Gdy czujka czadu alarmuje, otwórz okna, wyjdź z pomieszczenia i zadzwoń pod 112 lub 998.

Co to ma wspólnego z instalacją elektryczną

Czujka autonomiczna pracuje na własnej baterii, więc do jej montażu elektryk nie jest potrzebny: wystarczy instrukcja producenta. Związek z instalacją jest inny. Czujka dymu ostrzega o pożarze, a zużyte gniazda, przegrzewające się połączenia i przeciążone przedłużacze bywają jego początkiem.

Montując czujkę, warto więc przejść po mieszkaniu i sprawdzić to, czego czujka nie naprawi: gniazda, w których wtyczka siedzi luźno, ciepłe lub przebarwione ramki, listwy obciążone grzejnikiem. Objawy opisujemy w tekście gniazdko się grzeje. Jeśli coś cię niepokoi, usuwaniem takich usterek w mieszkaniach i domach zajmuje się nasz zespół. Na poziomie rozdzielnicy uzupełnieniem ochrony jest detektor iskrzenia, o którym piszemy w artykule AFDD, czyli detektor iskrzenia.

Najczęstsze pytania

Czy w starym mieszkaniu muszę mieć czujnik dymu już teraz?

Jeśli lokal był użytkowany jako mieszkalny 23 grudnia 2024 r. i nie świadczysz w nim usług hotelarskich, obowiązek zacznie cię dotyczyć 1 stycznia 2030 r. Nic nie stoi na przeszkodzie, by zamontować czujkę wcześniej.

Mam kuchenkę gazową. Czy muszę mieć czujnik czadu?

Sama kuchenka gazowa nie powoduje takiego obowiązku, bo rozporządzenie wyłącza zasilane gazem urządzenia do przygotowywania posiłków. Obowiązek pojawi się, jeśli w mieszkaniu jest inne urządzenie spalające paliwo w otwartej komorze, na przykład gazowy podgrzewacz wody.

Czy jedna czujka dymu na mieszkanie wystarczy?

Formalnie tak: przepis wymaga co najmniej jednej autonomicznej czujki dymu w lokalu. PSP zaleca umieścić ją w korytarzu przy sypialniach, a w lokalach wielopoziomowych montować po jednej na każdej kondygnacji.

Czy wynajmując mieszkanie na doby, muszę mieć czujki?

Tak. Dla pomieszczeń i jednostek mieszkalnych, w których świadczone są usługi hotelarskie, wymagania obowiązują od 30 czerwca 2026 r., a w lokalach przeznaczonych na ten cel po 23 grudnia 2024 r. od początku użytkowania.

Jaką czujkę kupić, żeby spełniała wymagania?

Rozporządzenie wymaga, by czujka dymu i czujka tlenku węgla spełniały wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń. Deklarację zgodności z właściwą normą producent umieszcza na opakowaniu i w instrukcji; urządzenia bez takiej informacji nie kupuj.

Źródła

  1. Rozporządzenie MSWiA z 21 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2024 poz. 1716)
  2. Komenda Główna PSP – Zmiana rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
  3. Państwowa Straż Pożarna – Zasady stosowania czujek dymu, czujek tlenku węgla (materiał informacyjny, gov.pl)
  4. Komenda Powiatowa PSP w Wejherowie – Autonomiczne czujki dymu i autonomiczne czujki tlenku węgla

Stan na 18 listopada 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje oględzin instalacji ani porady prawnej.